Waarom het voelt alsof je telefoon meeluistert
Je praat met een vriend over een nieuw koffietentje of een paar schoenen en een paar uur later verschijnt er een advertentie op Instagram of Google die verdacht goed aansluit. Veel mensen vragen zich dan af: luistert mijn telefoon stiekem mee via de microfoon? Dat gevoel is zó herkenbaar dat het bijna eng wordt.
Toch is de verklaring meestal minder complotachtig dan je denkt. Grote techbedrijven zeggen dat ze niet continu live meeluisteren voor advertenties. In plaats daarvan combineren ze enorme hoeveelheden data om verrassend nauwkeurig te voorspellen wat jij interessant vindt. Het resultaat voelt alsof je wordt afgeluisterd, terwijl het vooral slimme statistiek en gedragspatronen zijn.
Hoe adverteerders jou zo goed kunnen voorspellen
Je online gedrag laat een spoor achter
Elke keer dat je een website bezoekt, een app opent, iets liked of een video afkijkt, laat je een klein datapunt achter. Adverteerders en platforms bundelen die puntjes en maken daar profielen van. Denk aan interesses, leeftijdsgroep, regio, apparaat, eerdere aankopen en zelfs het tijdstip waarop je meestal online bent.
Als jij laatst naar hardloopschoenen hebt gezocht, een sportpodcast hebt geluisterd en een fitnessaccount volgt op TikTok, is de kans groot dat je binnenkort advertenties voor sportkleding krijgt. Die ene advertentie na een gesprek valt dan op, maar de tientallen andere, minder relevante advertenties vergeet je weer snel.
Offline gedrag wordt soms ook online
Zelfs als je niets opzoekt, kan je gedrag toch ergens geregistreerd worden. Betaal je met je pinpas bij een bepaalde winkel, dan kan die winkel later online adverteren richting mensen die daar klant zijn geweest. Ook locatiegegevens spelen een rol: ben je vaak in koffiezaken of bouwmarkten, dan kan dat in je interesseprofiel belanden.
Praten jij en je vrienden veel over hetzelfde onderwerp, dan is de kans groot dat jullie ook vergelijkbare dingen opzoeken, volgen of kopen. Adverteerders zien dat patroon terug in data, zonder jullie daadwerkelijke gesprekken te horen.
Luistert je microfoon dan nooit mee?
Wanneer apps wel naar audio luisteren
Er zijn wel momenten waarop je microfoon bewust wordt gebruikt. Denk aan spraakassistenten zoals Siri of Google Assistant, of voiceberichten in WhatsApp. Dan geef je zelf toestemming om audio op te nemen. Soms worden korte fragmenten anoniem geanalyseerd om de dienst te verbeteren, maar dat is iets anders dan permanent meeluisteren om gepersonaliseerde advertenties te tonen.
Toch is het verstandig om kritisch te kijken welke apps toegang hebben tot je microfoon. Sommige apps vragen standaard om rechten die ze eigenlijk niet nodig hebben voor hun basisfunctionaliteit.
Zo check je en beperk je toegang
Op zowel Android als iOS kun je in de instellingen precies zien welke apps toegang hebben tot je microfoon, camera en locatie. Schakel toegang uit voor apps die je niet vertrouwt of nauwelijks gebruikt. Merk je daarna dat alles nog steeds gewoon werkt, dan miste die app die rechten blijkbaar niet echt.
Wat jij kunt doen voor meer rust en grip
Bewuster omgaan met je data
Het gevoel dat je telefoon je afluistert komt vaak voort uit een breder ongemak: je weet dat er veel data over je wordt verzameld, maar niet precies hoe of door wie. Door regelmatig je privacy-instellingen te controleren, persoonlijk advertentietargeting deels uit te zetten en kritisch om te gaan met gratis apps, vergroot je je gevoel van controle.
Helemaal reclamevrij wordt je online leven waarschijnlijk niet, maar als je begrijpt hoe het spel gespeeld wordt, voelt het een stuk minder alsof je telefoon een geheime afluisterpost is en meer als een apparaat waar jij opnieuw de baas over wordt.
